Overlijdensbrief Eef van Vilsteren

        NEDERLANDSE

PROVINCIE KARMELIETEN

Zenderen, 19 december 2023

Beste zusters en broeders van de Karmelfamilie,

beste familieleden, vrienden en bekenden van Eef van Vilsteren,

Afgelopen zaterdagavond kreeg ik een telefoontje met het trieste bericht dat onze medebroeder Eef van Vilsteren is overleden.
Hij is dood aangetroffen in zijn huis in Almelo. Toen men in de loop van zaterdag geen contact met hem kreeg, is men gaan kijken.
Hij lag dood in zijn bed. Hij is vanwege een hartstilstand gestorven in de avond van vrijdag 15 december. Voor iedereen is het een volkomen onverwachte gebeurtenis: schokkend nieuws voor iedereen die om Eef geeft.

Eef werd geboren op 20 mei 1945 in Boerhaar (Wijhe) in een kinderrijk gezin. Zijn middelbare schoolopleiding volgde hij aan het gymnasium Santi Alberti te Zenderen en de Apostolische School Sint Brocardus in Merkelbeek. Hij trad in de Karmelorde in op 4 september 1965 en volgde in Boxmeer het noviciaat.

Een jaar later, op 5 september 1966, deed hij zijn kleine professie. Daarna verhuisde hij naar Dordrecht om daar filosofie te studeren. Het jaar 1967 bracht grote veranderingen in de eigen priesteropleidingen van de religieuze instituten. Alle opleidingen van de bisdommen, van de orden en de congregaties werden geconcentreerd in vijf katholieke instellingen voor wetenschappelijk theologisch onderwijs: de zogenaamde KIWTO’s. Voor Eef betekende dit dat hij lid werd van ons convent in Nijmegen en dat hij ging studeren aan de theologische faculteit van de universiteit aldaar. Op 6 september 1969 deed hij hier zijn grote professie. In 1971 behaalde hij het baccalaureaat in de theologie. Van 1971 tot 1975 woonde Eef in ons klooster in Oss. Hij werd op 20 april 1974 priester gewijd in zijn geboorteplaats. Het was een moment met een dubbel gevoel. Uiteraard was het een feestelijk gebeuren, maar tegelijk was het een moeilijke tijd. Een jaar eerder was Herman, de oudste broer van Eef die als missionaris in de Filipijnen werkte, vermoord. Voor de Filipijnse Karmel is Herman een symbool geworden van de strijd tegen het onrecht waardoor het land werd gekenmerkt. Op Eef heeft dit een grote impact gehad. Vijf jaar na de dood van Herman heeft Eef zijn graf bezocht. Het was voor hem de eerste keer in een derde wereldland. De lijflijke confrontatie met de armoede heeft hem diep geraakt. Hij heeft zelfs geaarzeld of hij niet missionaris in de Filipijnen moest worden. In 1975 rondde Eef zijn studie af met het behalen van de graad van doctorandus in de pastorale theologie.

De zeventiger jaren van de vorige eeuw waren een tijd van heroriëntatie van het religieuze leven. Dat uitte zich onder meer in het verlangen naar een meer persoonlijke communicatie in het gemeenschapsleven. Het model van de kleine religieuze leefgroep werd in vele religieuze instituten geïntroduceerd als een vorm van hernieuwd kloosterleven. Ook in onze Karmelprovincie kreeg het leven in de kleine religieuze groep gestalte. Eef werd lid van de religieuze pastorale groep in Boxmeer die zich vestigde in het pastorale centrum van Kerkpad 4. Het pastoraat in Boxmeer kreeg hiermee een nieuwe impuls. De aandacht ging nu vooral uit naar een vorm van kerkopbouw waarin de parochianen een meer centrale en vooral actieve rol kregen. Vanaf 1975 tot 1983 was Eef lid van dit pastorale team. Zijn aandachtveld was vooral het jongerenpastoraat. Aan zijn initiatief is het te danken dat het zogenoemde Haarhuis werd opgericht. Het was een ontmoetingscentrum voor jongeren, dat nog vele jaren na beëindiging van de werkzaamheden van Eef in Boxmeer heeft gefunctioneerd. Reeds nu openbaarde zich in het pastoraat van Eef een groot engagement en een solidariteit met het lot van de slachtoffers van ons maatschappelijk bestel; een solidariteit en engagement dat later tot de kern van zijn werkzaamheden zou gaan behoren. Dat Eef een goede en gewaardeerde pastor in Boxmeer is geweest, blijkt daaruit dat vele mensen in Boxmeer zich hem herinneren en met dankbaarheid terugkijken op zijn werk.

In deze tijd leerde Eef ook Virginie Vrenken kennen. De vriendschap die ontstond heeft hen beiden bemoedigd en goed gedaan. Ook in moeilijke tijden is die vriendschap voor hen een steun geweest. We zijn er dankbaar voor dat ze tot aan het einde elkaars steun hebben mogen ondervinden.

Vanaf 1982 tot 1991 woonde Eef in Hengelo. Eerste woonde hij alleen tot 1984, maar daarna werd hij lid van de groep die eerst woonde aan de Van Lennepstraat en later in het kloostergebouw De Grundel. Vanaf 1981 werkte Eef in het industriepastoraat. Hij kwam in dienst van DISK (Dienst in de Industriële Samenleving vanwege de Kerken). Hij heeft dit de mooiste tijd van zijn leven genoemd. Hij werkte bij Akzo Nobel, Stork Ketels en Holec. Regelmatig werkte hij met de arbeiders op de werkvloer. Hij kwam zo tussen de mensen, leerde ze kennen en hoorde hun verlangens en hun pijnen. Niet alleen de arbeiders hadden zijn aandacht, maar ook de uitkeringsgerechtigden. Hij verdiepte zich in de oorzaken van de armoede, de gevolgen van bezuinigingen en de wetmatigheden van de vrije markteconomie. Hij deed dit steeds vanuit het perspectief van de mensen die in de marge moeten leven. Zijn studieuze aandacht naar de oorzaken van het concrete onrecht is tot aan het einde van zijn leven gebleven.

Hoezeer Eef zich verbonden heeft gevoeld met de mensen die aan de onderkant van de samenleving moeten leven, blijkt uit een interview dat in maart 1998 is gepubliceerd in dagblad Tubantia. De aanleiding is het besluit van de bisdomraad van het aartsbisdom Utrecht om te bezuinigen op de formatieplaatsen voor het bedrijfspastoraat. Eef is teleurgesteld en woedend. “Het aartsbisdom laat de arbeiders en de armen vallen als een baksteen”, zo laat hij de krant weten. “Om het christelijke verhaal van solidariteit en bevrijding te kunnen vertellen moet je de levens en de ervaringen van de mensen kennen. Als je niet weet wat de mensen elke dag acht uur of nog langer in bedrijven en organisaties meemaken, moet je je de vraag stellen of jouw verhaal nog wel overkomt.”

In deze tijd is ook een vriendschap ontstaan met Herman Bode , die lid was van het hoofdbestuur van het NKV en later de FNV. Eef en Herman voelden zich met elkaar verbonden in hun strijd voor de arme kant van Nederland. Eef heeft meegewerkt aan een vriendenboek voor Herman Bode en hij is voorgegaan in diens uitvaart in 2007.

In 2005 hield de functie van Eef bij DISK op. Hij was intussen in 1991 in Almelo gaan wonen. Vanaf 2001 was hij parttime teamleider geworden van drie parochies in Almelo-Zuid. In 2002 zijn deze parochies gefuseerd tot de Elisaparochie, met een nieuw kerkgebouw aan de Rembrandtlaan. Eef werd de eerste pastoor van deze parochie. Daarnaast is hij ook nog waarnemend pastoor geweest van de Onze Lieve Vrouw Onbevlekte Ontvangenisparochie in Zenderen van 2012 tot 2013 en van 2017 tot 2019. Aan het pastoraat in de Elisaparochie heeft Eef een eigen gezicht gegeven. De naam van de parochie is daarvoor programmatisch. Elisa is de opvolger van de profeet Elia, die de vader van de Karmelorde wordt genoemd. Elia en Elisa vertegenwoordigen het profetische element in het charisma van onze orde. Ze strijden tegen het onrecht dat in naam van de afgoden van hun tijd werd bedreven. Men kan dit element herkennen in de nadruk op de diaconale aspecten in het pastorale beleid van de parochie.

Voor Eef was de inrichting van de Elisakerk belangrijk. Het was voor hem een uitdrukking dat geen macht of stand zich God kan toe-eigenen. Aan macht en hiërarchie had hij een regelrechte hekel. Ze werken zo gemakkelijk de knechting van de weerloze mens in de hand. ‘Het lege midden’ was voor hem het symbool waar de macht niet gold en waar ieder in vrijheid zijn geloof kon beleven. Vandaar dat ook de geestelijke gastvrijheid, evenals de solidariteit met de weerloze mens, kernwaarden waren van zijn geloof.

Ook binnen onze provincie heeft Eef zich ingezet. Hij is meerdere malen lid geweest van het algemeen bestuur. Van 2005 tot 2014 is hij co-provinciaal geweest en van 2011 tot 2021 was hij procurator van de provincie. Daarnaast is hij bestuurslid geweest van DISK, Stimulans, Justitia et Pax Nederland en het CMBR (Centraal Missionair Beraad Religieuzen).

Na zijn afscheid als pastor in 2020 is Eef in Almelo blijven wonen. Hij onderhield contacten met de vrienden die hij in de periode van zijn arbeidspastoraat en het pastoraat in de Elisaparochie had gemaakt. Hij verdiepte zijn kennis over de economische processen en hoe deze leiden tot armoede en verpaupering. Hij hield er soms lezingen over en schreef erover. Na zijn overlijden ontvingen we op het kantoor in Zenderen nog een kerstkaart van hem. Met een tekst van Huub Oosterhuis wenst hij vrede toe. De tekst is een goede verwoording van de spiritualiteit waaruit Eef heeft geleefd:

Laat ons toch zien, al was het maar even dat het onmogelijke mogelijk is

‘vrede op aarde’:
angst bezworen, honger gestild,
recht gedaan,

brood gebroken, gedeelde vreugde
van mens tot mens.

Geef ons één dag dat wij met recht en rede durven hopen,

tegen de wapenfeiten in,
dat vrede niet ondenkbaar is,

geen hersenschim.
Omwille van zoveel miljoenen doden.

We hopen en vertrouwen dat de vrede die Eef ons toewenst, nu zijn deel is geworden. We nemen op vrijdag 22 december om 10.30 uur afscheid van Eef tijdens een gebedsviering in de Elisakerk aan de Rembrandtlaan 23 in Almelo. Voorafgaand is er van 9.45 tot 10.15 uur gelegenheid om afscheid van hem te nemen en het condoleanceregister te tekenen.

Na de viering bent u van harte welkom voor de koffietafel in de Businessclub van Heracles, Van Riemsdijkplein 1 te Almelo. (U kunt parkeren bij sportcentrum Iispa.)

’s Middags zal Eef in kleine kring worden begraven op het kloosterkerkhof in Boxmeer.

De viering is ook te volgen via livestream: www.kerkdienstgemist.nl vervolgens Elisaparochie, Almelo.

Huub Welzen O.Carm.

Prior Provinciaal

Correspondentieadressen:

Henk van Vilsteren                                        Virginie Vrenken

Raalterweg 6                                                 Alfridahof 12

8131 SC  Wijhe                                              5801 DM  Venray

Overlijdensbrief Eef van Vilsteren